Qəbələ rayon Mərkəzi kitabxanası

Qəbələ rayon MKS
Tədbirlər
2 İyul , 2019

07  Iyul 2019 – cuiltarixində  AzərbaycanınTərtərrayonununtərkibinə daxilolanAğdərəninvə ətrafkəndlərinişğalından 26  il ötür.     

Qəbələ rayon Mərkəzi Kitabxananın  foesində  Ağdərə rayonunun  işğalından 26 il ötməsi və tarixi abidələrimizlə zəngin olan bu torpaqlarımız haqqında oxucularımızı və qonaqlarımızı maarifləndirmək məqsədiylə  “Ağdərə rayonunun işğalı günü”  7 – İyul 1993 – cü il başlıqlı  sərgi təşkil edilmişdir. Sərgidə işğalolunmuş torpaqlarımızdayerləşəntarixiabidələrimiz, işğalolunmuş  ərazilərimizhaqqındakitablaravə məqalələrə yerverilmişdir.Sərgimizə maraqgöstərənoxucularımızı və kitabxanamızınqonaqlarını  maraqlandıransualları  sərgimizətrafındacavablandırmağaçalışdıq.Ağdərə rayonuhaqqında  və işğalolunmuş digərtorpaqlarımızhaqqındageniş informasiyasərgimizdə  toplanmışdır.

ErmənistanınAzərbaycanaqarşı işğalçılıqsiyasətinəticəsində AzərbaycanınayrılmazhissəsiolanDağlıqQarabağ və ətrafındakı yeddirayonErmənistantərəfindənişğaledilib, həminərazilərdə etniktəmizləmə siyasətiaparılıbvə birmilyondanartıqsoydaşımızqaçqınvə məcburiköçkünvəziyyətinə düşüb. Beynəlxalqbirlikvə təşkilatlarAzərbaycanınərazibütövlüyünü tanıyırvə münaqişəninbeynəlxalqhüquqnormalarınauyğun, ədalətlihəllinintərəfdarıdır. Münaqişə ilə bağlı BMTTəhlükəsizlik Şurasınınməlum 4 qətnaməsiermənisilahlı qüvvələrininAzərbaycantorpaqlarındandərhalvə qeyd-şərtsiz çıxarılmasınıntələbetdiyihalda, Ermənistanbunaməhəlqoymur. Eynizamanda, QoşulmamaHərəkatı, ATƏT, Avropa Şurası ParlamentAssambleyası və digərtəşkilatlardaoxşarqərarvə qətnamələrqəbulediblər.

 Ağdərə rayonu Dağlıq Qarabağdakı bir çox ərazilər kimi Qarabağ müharibəsinin başlanğıcında erməni silahli qüvvələrinin nəzarəti altına keçirib. 1992-ciildə AzərbaycanOrdusununhücumunəticəsində Ağdərə rayonuərazisininbir çoxhissəsierməniişğalçılarındanazadedilir. BirilboyuncaAğdərə şəhəriətrafındakı kəndlərdə və yüksəkliklərdə aramsızdöyüşlərgedib. 1993-cü il 7 iyultarixində Ağdərə şəhərinivə rayonunbir çoxkəndlərinierməniləryenidənişğaledir. Hal-hazırdaAğdərə rayonununbirneçə kəndiAzərbaycanınnəzarətində olsada, Ağdərə şəhəridə daxilolmaqla, bir çoxəraziləriermənilərinnəzarətialtındadır.

Qeydedəkki, 1989-cuildə SSRİ tərəfindənaparılmış son əhalininsiyahıyaalınmasınagörə rayonun 14 kəndində 14 minazərbaycanlı əhaliyaşayırdı. Bugöstəriciyə görə Ağdərə azərbaycanlı əhalininsayınagörə ŞuşadansonraDağlıqQarabağ MuxtarVilayətinintərkibinə daxilolanbeş inzibatirayondanbiriidi. Ağdərəninköklü Azərbaycan əhalisinintametniktəmizləməsiilə müşayiətolunanişğalı nəticəsində Azərbaycanxalqınaməxsusmədəniirstalanedilibvə infrastrukturudağıdılıb. Azərbaycanınermənihərbibirləşmələritərəfindənişğalolunmuş ərazilərində törədilmiş vandalizm əməllərininnəticəsiolaraqevlərtalanedilərəksökülüb, yandırılıb, tarixiabidələr, xüsusilə, qəbiristanlıqlardağıdılıb. Azərbaycanınişğalolunmuş ərazilərində erməniişğalçılarının özbaşınalığı, tarixvə mədəniyyətabidələrimizindağıdılması və qəsdənkorlanması "Silahlı münaqişə baş verdikdə mədənidəyərlərinqorunması haqqında" 1954-cü ilHaaqaKonvensiyasına, "Arxeolojiirsinmühafizəsihaqqında" 1992-ciilAvropaKonvensiyasına, "Ümumdünyamədənivə təbiiirsinmühafizəsihaqqında" YUNESKO-nun 1972-ciilKonvensiyasınaziddir. Bu, faktdırki, Qarabağdayerləşənabidələrdə ermənilərtərəfindənkütləvisurətdə dağıdılıbvə erməniləşdirilib.      Ağdərə ərazisində olanmemarlıqabidələrindənVənglikəndindəkiməşhurGəncəsərAlbanməbədi, Xanabertqalası, Herabertqəsəbəsində Hermukqalası, kilsə, Kolatağ kəndində müqəddəs İakoməbədivaridi. Talış kəndiyaxınlığında, Urekməbədi (XII əsr), Tərtər çayınınyuxarı axarındaməbəd (XIII əsr), Qasapertkəndində HatəmMəlikqalası, Madagizkəndində Yegiş Arakelməbədi (XII əsr) və qədimkörpülərdağıdılıb.        

İşğal edilmiş ərazidə 75059 hektar meşə sahələri var idi ki, bu da ərazinin 44%-ni təşkil edirdi. Ağdərə rayonunda, Tərtər çayı vadisində Şərq çinarı meşəliyixüsusiolaraqqorunurdu. Ağdərə rayonundazənginfaydalı qazıntı yataqları varidi: Qızılbulaqqazıntı yatağında 13,6 vahidsənayeehtiyatı olanqızılvə 47,9 milyontonmis, Mehmanayatağındasənayeehtiyatları 37,3 milyontonolanqurğuşun, 40,4 milyontonolansink, 100 milyontonolanDəmirlimisyatağı, Canyataq-Gülyataqqızılyatağı vardı. Onudaqeydedəkki, işğalolunmuş ərazilərimizinqızılyataqları, birqaydaolaraq, ABŞ-ın, Kanadanın, İsveçrəninvə Fransanıniş adamları tərəfindəntalanolunur.

Göründüyü kimi, Ermənistanvə işğalolunmuş ərazilərimizdə yaradılmış qondarmarejim ötən 25 il ərzində Ağdərəninsərvətlərinintalanedilməsi üçünqeyri-qanuniəməllərihəyatakeçirir.

Azərbaycanınişğalaltındaolantopraqların, azadedəcəyigünyaxındadır. Prezident İlham Əliyevinvurğuladığı kimi, Azərbaycanheç vaxtişğallabarışmayacaqvə nəyinbahasınaolursa-olsun, özdoğmatorpaqlarınaqayıdacaqvə ölkəmizin ərazibütövlüyünü bərpaedəcək.

Bugünböyükgücə malikolanAzərbaycanOrdusuqarşıdaduranbütünvəzifələrihəlletməyə qadirolanordudurvə belə gücə maliknizamiorduişğalaltındakı torpaqlarımızı ermənitəcavüzkarlarındantəmizləməyə və üçrənglibayrağımızı Qarabağdadalğalandırmağaqadirdir.